Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Cứng”

← Sửa đổi trước

Bản mới nhất lúc 21:31, ngày 25 tháng 4 năm 2025

(Proto-Mon-Khmer) /*kr[ɔ]ŋ^[1]/^[cg1] → (Proto-Vietic) /*kəŋʔ^[2]/^[cg2]^[a] &nbsp có khả năng chịu tác động của lực bên ngoài mà không hoặc ít bị biến dạng; có khả năng chịu tác động từ bên ngoài mà không thay đổi trạng thái, tính chất; (nghĩa chuyển) mất khả năng cử động, vận động; (nghĩa chuyển) thiếu sự mềm mại, uyển chuyển, linh hoạt; (nghĩa chuyển) có vị mặn do chứa nhiều muối mà không có vị khác làm dịu đi; (nghĩa chuyển) có số lượng, mức độ cao hơn thông thường
cứng rắn

chân cứng đá mềm

lúa cứng cây

cứng cựa

cứng tuổi

tê cứng

cứng quai hàm

chặt cứng

động tác bị cứng

giọng văn quá cứng

cách giải quyết hơi cứng

mặn cứng

nước cứng

Chú thích

^ Mặc dù có sự tương đồng về ngữ âm giữa cứng và các chữ 勁(kình), 強(cường), 剛(cương), 堅(kiên), nhưng đây có thể chỉ là sự trùng hợp, hoặc có thể từ gốc Proto-Mon-Khmer đã được mượn sang tiếng Hán cổ.

Từ cùng gốc

^
1. - (Khmer) កឹង(/kəng/)
  - (Môn) တြံၚ်(/krɔŋ/)
  - (Pa Kô) câng
  - (Khơ Mú) /graŋ/
  - (Bru) /kɔ̀ŋ/
  - (Tà Ôi) (Ngeq) /kəŋ, kʌŋ/
  - (Tà Ôi) /kɤŋ/
  - (Ba Na) khăng
^
1. - (Mường) /kʌŋ³/
  - (Thổ) /kɨŋ³/ (Làng Lỡ)
  - (Tày Poọng) /kɔŋ/ (Ly Hà)
  - (Tày Poọng) /kʌŋ/ (Toum)
  - (Thavưng) /kɛːn/

Nguồn tham khảo

^ Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF
^ Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[5] Mặc dù có sự tương đồng về ngữ âm giữa cứng và các chữ 勁(kình), 強(cường), 剛(cương), 堅(kiên), nhưng đây có thể chỉ là sự trùng hợp, hoặc có thể từ gốc Proto-Mon-Khmer đã được mượn sang tiếng Hán cổ.

[2] 
(Khmer) កឹង(/kəng/)

(Môn) တြံၚ်(/krɔŋ/)

(Pa Kô) câng

(Khơ Mú) /graŋ/

(Bru) /kɔ̀ŋ/

(Tà Ôi) (Ngeq) /kəŋ, kʌŋ/

(Tà Ôi) /kɤŋ/

(Ba Na) khăng

[3] (Khmer) កឹង(/kəng/)

(Môn) တြံၚ်(/krɔŋ/)

(Pa Kô) câng

(Khơ Mú) /graŋ/

(Bru) /kɔ̀ŋ/

(Tà Ôi) (Ngeq) /kəŋ, kʌŋ/

(Tà Ôi) /kɤŋ/

(Ba Na) khăng

[4] (Khmer) កឹង(/kəng/)

[5] (Môn) တြံၚ်(/krɔŋ/)

[6] (Pa Kô) câng

[7] (Khơ Mú) /graŋ/

[8] (Bru) /kɔ̀ŋ/

[9] (Tà Ôi) (Ngeq) /kəŋ, kʌŋ/

[10] (Tà Ôi) /kɤŋ/

[11] (Ba Na) khăng

[4] 
(Mường) /kʌŋ³/

(Thổ) /kɨŋ³/ (Làng Lỡ)

(Tày Poọng) /kɔŋ/ (Ly Hà)

(Tày Poọng) /kʌŋ/ (Toum)

(Thavưng) /kɛːn/

[13] (Mường) /kʌŋ³/

(Thổ) /kɨŋ³/ (Làng Lỡ)

(Tày Poọng) /kɔŋ/ (Ly Hà)

(Tày Poọng) /kʌŋ/ (Toum)

(Thavưng) /kɛːn/

[14] (Mường) /kʌŋ³/

[15] (Thổ) /kɨŋ³/ (Làng Lỡ)

[16] (Tày Poọng) /kɔŋ/ (Ly Hà)

[17] (Tày Poọng) /kʌŋ/ (Toum)

[18] (Thavưng) /kɛːn/

[19] (Khmer) កឹង(/kəng/)

(Môn) တြံၚ်(/krɔŋ/)

(Pa Kô) câng

(Khơ Mú) /graŋ/

(Bru) /kɔ̀ŋ/

(Tà Ôi) (Ngeq) /kəŋ, kʌŋ/

(Tà Ôi) /kɤŋ/

(Ba Na) khăng

[20] (Khmer) កឹង(/kəng/)

[21] (Môn) တြံၚ်(/krɔŋ/)

[22] (Pa Kô) câng

[23] (Khơ Mú) /graŋ/

[24] (Bru) /kɔ̀ŋ/

[25] (Tà Ôi) (Ngeq) /kəŋ, kʌŋ/

[26] (Tà Ôi) /kɤŋ/

[27] (Ba Na) khăng

[28] (Mường) /kʌŋ³/

(Thổ) /kɨŋ³/ (Làng Lỡ)

(Tày Poọng) /kɔŋ/ (Ly Hà)

(Tày Poọng) /kʌŋ/ (Toum)

(Thavưng) /kɛːn/

[29] (Mường) /kʌŋ³/

[30] (Thổ) /kɨŋ³/ (Làng Lỡ)

[31] (Tày Poọng) /kɔŋ/ (Ly Hà)

[32] (Tày Poọng) /kʌŋ/ (Toum)

[33] (Thavưng) /kɛːn/

[ref-sho2006-1] Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF

[ref-fer2007-3] Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[1]

[cg1]

[2]

[cg2]

[a]

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
-# {{maybe|{{w|proto-mon-khmer|/*kr[ɔ]ŋ{{ref|sho2006}}/|}}}}{{cog|{{list|{{w|Khmer|{{rubyM|កឹង|/kəng/}}}}|{{w|Mon|{{rubyM|တြံၚ်|/krɔŋ/}}}}|{{w|Pacoh|câng}}|{{w|Khmu|/graŋ/}}|{{w|Bru|/kɔ̀ŋ/}}|{{w|Ngeq|/kəŋ, kʌŋ/}}|{{w|Ta'Oi|/kɤŋ/}}|{{w|Bahnar|khăng}}}}}} → {{w|Proto-Vietic|/*kəŋʔ{{ref|fer2007}}/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|/kʌŋ³/}}|{{w|Tho|/kɨŋ³/}} (Làng Lỡ)|{{w|Pong|/kɔŋ/}} (Ly Hà)|{{w|Pong|/kʌŋ/}} (Toum)|{{w|Thavung|/kɛːn/}}}}}}{{note|Mặc dù có sự tương đồng về ngữ âm giữa '''cứng''' và các chữ {{ruby|勁|kình}}, {{ruby|強|cường}}, {{ruby|剛|cương}}, {{ruby|堅|kiên}}, nhưng đây có thể chỉ là sự trùng hợp, hoặc có thể từ gốc Proto-Mon-Khmer đã được mượn sang tiếng Hán cổ.}} có khả năng chịu tác động của lực bên ngoài mà không hoặc ít bị biến dạng; có khả năng chịu tác động từ bên ngoài mà không thay đổi trạng thái, tính chất; {{chuyển}} mất khả năng cử động, vận động; {{chuyển}} thiếu sự mềm mại, uyển chuyển, linh hoạt; {{chuyển}} có vị mặn do chứa nhiều muối mà không có vị khác làm dịu đi; {{chuyển}} có số lượng, mức độ cao hơn thông thường
+# {{etym|proto-mon-khmer|/*kr[ɔ]ŋ{{ref|sho2006}}/|}}{{cog|{{list|{{w|Khmer|{{rubyM|កឹង|/kəng/}}}}|{{w|Mon|{{rubyM|တြံၚ်|/krɔŋ/}}}}|{{w|Pacoh|câng}}|{{w|Khmu|/graŋ/}}|{{w|Bru|/kɔ̀ŋ/}}|{{w|Ngeq|/kəŋ, kʌŋ/}}|{{w|Ta'Oi|/kɤŋ/}}|{{w|Bahnar|khăng}}}}}} → {{etym|Proto-Vietic|/*kəŋʔ{{ref|fer2007}}/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|/kʌŋ³/}}|{{w|Tho|/kɨŋ³/}} (Làng Lỡ)|{{w|Pong|/kɔŋ/}} (Ly Hà)|{{w|Pong|/kʌŋ/}} (Toum)|{{w|Thavung|/kɛːn/}}}}}}{{note|Mặc dù có sự tương đồng về ngữ âm giữa '''cứng''' và các chữ {{ruby|勁|kình}}, {{ruby|強|cường}}, {{ruby|剛|cương}}, {{ruby|堅|kiên}}, nhưng đây có thể chỉ là sự trùng hợp, hoặc có thể từ gốc Proto-Mon-Khmer đã được mượn sang tiếng Hán cổ.}} có khả năng chịu tác động của lực bên ngoài mà không hoặc ít bị biến dạng; có khả năng chịu tác động từ bên ngoài mà không thay đổi trạng thái, tính chất; {{chuyển}} mất khả năng cử động, vận động; {{chuyển}} thiếu sự mềm mại, uyển chuyển, linh hoạt; {{chuyển}} có vị mặn do chứa nhiều muối mà không có vị khác làm dịu đi; {{chuyển}} có số lượng, mức độ cao hơn thông thường
 #: '''cứng''' [[rắn]]
 #: [[chân]] '''cứng''' [[đá]] mềm